Uncategorized

First blog post

This is your very first post. Click the Edit link to modify or delete it, or start a new post. If you like, use this post to tell readers why you started this blog and what you plan to do with it.

post

Advertisements
Uncategorized

Արևահարություն

Արևահարությունը հիվանդագին վիճակ է, որն առաջանում է գլխի վրա արևի ճառագայթների անմիջական, երկարատև ազդեցության հետևանքով:

Մանկահասակ և ծծկեր երեխաներն ավելի խոցելի են արևահարության նկատմամբ, քանի որ նրանց գաղտունը դեռևս բաց է, գանգի ոսկրերը բարակ են, մաշկը և մազերը՝ ավելի նուրբ։ Ճաղատ, բարակ և նոսր մազերով մարդիկ նույնպես խոցելի են արևահարության նկատմամբ։ Արևահարության նշաններն ի հայտ են գալիս արևի ճառագայթների ներգործությունից անմիջապես հետո կամ մի քանի ժամ անց, հաճախ՝ գիշերը: ՆՇԱՆՆԵՐԸ

  • մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացում (39°C և ավելի),
  • դեմքի և պարանոցի մաշկի կարմրություն և չորություն,
  • գլխացավ, գլխապտույտ,
  • թուլություն,
  • անհանգստություն, գրգռվածություն,
  • աղմուկ ականջներում,
  • արյունահոսություն քթից,
  • սրտխառնոց, փսխում,
  • գիտակցության խանգարումներ:

ԱՌԱՋԻՆ ՕԳՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

  • Տեղափոխեք տուժածին հով, ստվերոտ վայր,
  • Օգնեք տուժածին ընդունել հարմար դիրք,
  • Տուժածի գլխին դրեք սառը թրջոցներ, ծածկեք նրան խոնավ սավանով,
  • Արձակեք ճնշող կապերը և թեթևացրեք հագուստը,
  • Եթե տուժածը գիտակից է, տվեք սառը, քաղցր հեղուկներ։ Անհրաժեշտության դեպքում ահազանգեք շտապ օգնություն,
  • Վերահսկեք տուժածի վիճակը, գրանցեք տվյալները և ցուցաբերեք համապատասխան առաջին օգնություն:

Ինչպե՞ս է մարմինն արձագանքում միջավայրի ցածր ջերմաստիճանին

  • Մաշկի արյունատար անոթները նեղանում են, ջերմատվությունը նվազում է, արյունը մղվում է դեպի կենսական կարևոր օրգաններ՝ ապահովելով դրանց հաստատուն ջերմաստիճանը։
  • Քրտնարտադրությունը նվազում է:
  • Առաջանում է դող, և մկանների կծկումների շնորհիվ մեծանում է ջերմարտադրությունը:
  • Դանդաղում է անոթազարկը։ Արյունն ավելի դանդաղ է հոսում, և ջերմատվությունը նվազում է:
  • Տրոհվում են մարմնի ճարպերը՝ արտադրելով ջերմություն:

Ինչպե՞ս է մարմինն արձագանքում միջավայրի բարձր ջերմաստիճանին

  • Մաշկի արյունատար անոթները լայնանում են։ Դրա հետևանքով մեծ քանակությամբ տաք արյուն է մղվում մաշկ, որից ավելորդ ջերմությունը փոխանցվում է միջավայրին՝ հովացնելով մարմինը:
  • Քրտնարտադրությունն ուժեղանում է:
  • Հաճախանում է անոթազարկը։ Արագանում է արյան շրջանառությունը և ավելի շատ ջերմություն է փոխանցվում միջավայրին:
  • Հաճախանում է շնչառությունը։ Ավելի շատ օդ է անցնում դեպի թոքեր՝ սառեցնելով թոքերի արյունատար անոթների արյունը:

Ջերմային ցնցումներ

Ջերմային ցնցումները կմախքային մկանների ցավոտ կծկումներն են, որոնք սովորաբար առաջանում են շոգ պայմաններում ֆիզիկական աշխատանք կատարելիս։ Ջերմային ցնցումներ ավելի հաճախ հանդիպում են մարզիկների մոտ։ Ավելի հաճախ ջերմային ցնցման ենթարկվում են ոտքերի, որովայնի, ձեռքերի մկանները։ Տաք կամ նույնիսկ նորմալ ջերմաստիճանի պայմաններում ֆիզիկական մեծ ծանրաբեռնվածության դեպքում մկանային աշխատանքը բերում է մեծ քանակով ջերմության արտադրման, որի հետևանքով ուժեղանում է քրտնարտադրությունը։ Տուժածի մարմնի ջերմաստիճանը չի փոխվում։ Ժամանակին ցուցաբերված առաջին օգնության դեպքում ջերմային ցնցումները լուրջ խնդիր չեն ներկայացնում:Առաջին օգնությունըԽորհուրդ տվեք տուժածին դադարեցնել ֆիզիկական աշխատանքը, նույնիսկ եթե ցնցումները դադարել են։ Զգուշորեն ձգեք և նուրբ մերսեք ցնցվող մկանը։ Տեղափոխեք տուժածին հով, ստվերոտ վայր։ Տուժածին տվեք հանքային ջրեր, սառը հյութեր:Ջերմային հյուծում Ջերմային հյուծումը շոկի տեսակ է, որը զարգանում է առատ քրտնարտադրության հետևանքով մարմնի ջրազրկումից։Տաք միջավայրում երկարատև լարված աշխատելու ընթացքում քրտնարտադրությունն ուժեղանում է։ Դրա հետևանքով տուժածը մեծ քանակությամբ հեղուկ և աղեր է կորցնում։ Շոգ օրվա ընթացքում մարդը քրտնելու արդյունքում կարող է կորցնել մինչև. 10 լիտր հեղուկ։ Առատ քրտնարտադրության հետևանքով մարմնում նվազում է արյան ծավալը։Կենսական կարևոր օրգանների արյունամատակարարումն ապահովելու համար նեղանում են մաշկի և վերջույթների արյունատար անոթները։ Զարգանում է շոկային իրավիճակ՝ ջերմային հյուծում։ Ջերմային հյուծմանը կարող են նախորդել ջերմային ցնցումները։ Ջերմային հյուծումն ավելի հաճախ հանդիպում է մարզիկների, հրշեջների, շինարարների և նրանց մոտ, ովքեր տաք հագնված երկար ժամանակ գտնվում են շոգ և բարձր խոնավության պայմաններում։ Տուժածի մարմնի ջերմաստիճանը կարող է լինել նորմալ, կամ սովորականից մի փոքր ցածր կամ բարձր:Նշանները

  • սառը, խոնավ, գունատ մաշկ,
  • գլխացավ, գլխապտույտ,
  • թուլություն,
  • ծարավի զգացում,
  • սրտխառնոց, փսխում,
  • արագացած, թույլ անոթազարկ,
  • հաճախացած շնչառություն:

Առաջին օգնությունը

  • Խորհուրդ տվեք տուժածին դադարեցնել ֆիզիկական աշխատանքը:
  • Տեղափոխեք տուժածին հով, ստվերոտ վայր:
  • Պառկեցրեք տուժածին, բարձրացրեք նրա ոտքերը մոտ 25 սմ:
  • Թուլացրեք ճնշող կապերը և թեթևացրեք հագուստը:
  • Եթե տուժածը գիտակից վիճակում է, տվեք ջրազրկման ժամանակ տրվող սառը հեղուկից (տե՛ս հավելված 3), կամ սառը հանքային ջրեր:
  • Ահազանգեք շտապ օգնություն:
  • Վերահսկեք տուժածի վիճակը, գրանցեք տվյալները և ցուցաբերեք համապատասխան առաջին օգնություն:

Ջերմային հարվածՋերմային հարվածը կյանքին սպառնացող վիճակ է, երբ բարձր ջերմաստիճանի հետևանքով խաթարվում է մարմնի ջերմակարգավորումը։ Արդյունքում մարմնի ջերմաստիճանը կտրուկ բարձրանում է, և խանգարվում է մարմնի բոլոր համակարգերի գործունեությունը։ Այս վիճակը կարող է զարգանալ շատ արագ:Հաճախ ջերմային հարվածը հաջորդում է ջերմային հյուծմանը։ Ջերմային հյուծման ժամանակ մարմինը, հեղուկի հետագա կորուստը կանխելու նպատակով, դադարեցնում է քրտնարտադրությունը։ Կենսական կարևոր օրգանների արյունամատակարարումը պահպանելու համար նեղանում են մաշկի արյունատար անոթները; Մարմինը չի կարողանում արդյունավետ հովանալ, ուստի արագ բարձրանում է մարմնի ջերմաստիճանը, և զարգանում է ջերմային հարված։ Կենսական կարևոր օրգանների գործունեությունը խաթարվում է։ Եթե մարմինը չի սառեցվում, ի հայտ են գալիս ջղաձգություններ, գիտակցության կորուստ։ Տուժածը կարող է նույնիսկ մահանալ։Նշանները

  • մարմնի բարձր ջերմաստիճան (40°C-ից բարձր),
  • կարմրած, տաք, չոր մաշկ,
  • գլխացավ, գլխապտույտ,
  • չորություն բերանում, ծարավի զգացում,
  • գիտակցության արագ զարգացող խանգարում,
  • արագացած, սկզբում լեցուն, հետագայում թույլ, անկանոն անոթազարկ,
  • հաճախացած, մակերեսային և աղմկոտ շնչառություն։

Առաջին օգնությունը

  • տեղափոխեք տուժածին հով, ստվերոտ վայր,
  • արագ սառեցրեք տուժածի մարմինը, ընտրելով ստորև թվարկվող ձևերից իրավիճակին առավել հարմար տարբերակները,
  • թեթևացրեք տուժածի հագուստը,
  • նախօրոք զգուշացնելով՝ տուժածի իրանին ուղղեք սառը ջրի ոչ ուժեղ շիթ,
  • տուժածին ծածկեք թաց սավանով,
  • հովհարեք տուժածին,
  • դրեք սառը թրջոցներ կամ սառցապարկեր անութափոսերում, աճուկային հատվածում, պարանոցի շրջանում։
  • եթե տուժածը գիտակից է, տվեք նրան սառը հեղուկ և խորհուրդ տվեք խմել կումերով։
  • տասը րոպեն մեկ չափեք տուժածի մարմնի ջերմաստիճանը։ Շարունակեք սառեցնել տուժածի մարմինը, մինչև ջերմաստիճանը հասնի 38°C: Այդ դեպքում դադարեցրեք տուժածի մարմնի սառեցումը։ Շարունակեք չափել մարմնի ջերմաստիճանը յուրաքանչյուր կես ժամը մեկ, բանի որ հնարավոր է, որ այն կրկին բարձրանա։ Այդ դեպքում վերսկսեք տուժածի մարմնի սառեցումը:
  • Հնարավորինս արագ ահազանգեք շտապ օգնություն:
  • Վերահսկեք տուժածի վիճակը, գրանցեք տվյալները և ցուցաբերեք համապատասխան առաջին օգնություն:
Uncategorized

Ջերմահարություն

ՆկարագրությունՋերմահարությունը (ջերմային տենդ) շրջակա միջավայրի բարձր ջերմաստիճանի երկարատև ազդեցությամբ պայմանավորված հիվանդագին վիճակ է, որն առաջանում է ջերմակարգավորման խախտումից: Հարկ է նշել, որ հատկապես կրծքի տարիքի երեխաների, ինչպես նաև տարեց մարդկանց և անկայուն նյարդային համակարգ ունեցող անձանց ջերմակարգավորումը կատարյալ չէ, և օդի բարձր խոնավությունից հաճախ է խախտվում:

Պատճառներ

Ջերմահարության առաջացմանը նպաստում են շոգ եղանակին հաստահագուստ հագնելը, տաք արտադրամասերում աշխատելը, տաք եղանակին ալկոհոլի ընդունումը և այլն: Օրգանիզմի գերտաքացման և ուժեղ քրտնարտադրության ժամանակ օրգանիզմը կորցնում է մեծ քանակությամբ հեղուկ, արյունը խտանում է, աղային հավասարակշռությունը խանգարվում է, և առաջանում է ջերմահարություն: Դա հանգեցնում է հյուսվածքների, մասնավորապես` գլխուղեղի թթվածնաքաղցի:
Արևահարությունն առաջանում է բաց գլխի վրա արևի ճառագայթների ուղղակի ազդեցությունից:ՊաթոգենեզՋերմահարության առաջին ախտանշաններն են թուլությունը, ջարդվածությունը, սրտխառնոցը, գլխացավը և գլխապտույտը: Հետագա գերտաքացման դեպքում ջերմաստիճանը բարձրանում է մինչև 38-40ºC, նկատվում է փսխում, երբեմն` ուշագնացություն, ջղաձգություններ:

Բուժում

Մինչև բժշկի գալը հիվանդին պետք է պառկեցնել ստվերում կամ լավ օդափոխվող սենյակում: Գլխի և խոշոր անոթների շրջանում (պարանոցի կողմնային հատվածներին, անութային և աճուկային հատվածներում) դնել սառույց կամ սառը ջուր: Օգտակար է հիվանդին թաց սավանով փաթաթելը և օդափոխիչ միացնելը:

Կանխարգելում

Ջերմահարությունից և արևահարությունից խուսափելու համար հարկավոր է պահպանել տաք արտադրամասերում և այլ շոգ շինություններում աշխատելու կանոնները: Հագուստը պետք է լինի թեթև և օդաթափանց, իսկ գլուխը` ծածկած:

Uncategorized

Ցրտահարություն

Ցրտահարությունն իրենից ներկայացնում է օրգանիզմի հյուսվածքների վնասումը ցրտից: Տարբերում են ցրտահարության երկու տեսակ ընդհանուր և տեղային: Առավել հաճախ ցրտահարվում են ձեռքերի և ոտքերի մատները, քիթը, ականջախեցիները, այտերը։ Վերջույթների սրունքաթաթային և ճաճանասդաստակային հոդերից վեր, ինչպես նաև նստատեղի, որովայնի և մարմնի այլ հատվածների ցրտահարությունը հազվադեպ է, սովորաբար լինում է ընդհանուր սառեցման ժամանակ։ Ցրտահարությունը պետք է տարբերել ընդհանուր սառեցումից:

Պատճառներ
Հիմնական պատճառն արյունատար անոթներում երկարատև կծկանքի (ցրտի նկատմամբ օրգանիզմի պաշտպանական հակազդեցության) հետևանքով առաջացած փոփոխություններն են։ Ցրտահարություն կարող է առաջանալ ոչ միայն սառնամանիքի, այլև 0 ° C-իև մոտ ջերմաստիճանի, հատկապես խոնավության և քամու պայմաններում։ Պատերազմի ժամանակ մարդկանց ոտնաթաթերը հաճախ են ցրտահարվում խոնավ խրամատներում երկարատև մնալուց, երբեմն նույնիսկ 0 ° C-ից բարձր ջերմաստիճանի պայմաններում։ Ցրտահարությունը լինում է ջրում երկարատև մնալուց՝ նավի վթարից, ձկնորսության ժամանակ և այլն։ Նման պայմաններում հատկապես չմարզված, ցրտի նկատմամբ գերզգայուն մարդկանց բնական ջերմակարգավորման մեխանիզմներն ի վիճակի չեն պահպանելու մարմնի ծայրամասերի ջերմաստիճանը։ Դրանցում աստիճանաբար դանդաղում և այնուհետև դադարում է արյան շրջանառությունը։ Իսկ երբ օրգանիզմն այլևս ի վիճակի չէ դիմադրելու ցրտին, հյուսվածքներում տեղի են ունենում խորը փոփոխություններ` բջիջները մահանում են: Վտանգավոր, աստիճանի հասած կծկանքի ախտանշաններն են մաշկի անզգայացումը և գունատվելը։ Ցրտահարությանը նպաստում են կիպ, արյան շրջանառությունը դժվարացնող, խոնավ հագուստը և կոշիկները, ինչպես նաև ձեռնոցները, հիվանդությունների, արյան կորստի, հարբեցողության հետևանքով օրգանիզմի թուլացումը։

Պաթոգենեզ
Մարմնի ցրտահարված հատվածին բնորոշ են գունատ կամ կապտավուն մաշկը, վերջույթների փայտացման զգացումը։ Տաքացնելիս ցրտահարված հատվածն այտուցվում է, այնուհետև, կախված ցրտահարության աստիճանից, աստիճանաբար առաջանում են բորբոքային փոփոխություններ, ծանր դեպքերում՝ մեռուկացում։

Ըստ ախտահարման բնույթի՝ տարբերում են Ց-յան 4 աստիճան.
I աստրճանն առավել թեթև է, ցրտահարված հատվածը տաքացնելիս այտուցվում է, մաշկը՝ կապտում։
II աստիճանը ծանր է, մաշկի վրա առաջանում են թափանցիկ հեղուկով բշտիկներ։
III աստիճանի դեպքում մաշկի վրա գոյանում են արյունային հեղուկով բշտիկներ, որոնք, մի քանի օրից մեռուկանալով, պոկվում են, իսկ տեղերը՝ սպիանում։
IV աստիճանի ցրտահարությունը շատ ծանր է, ախտահարվում են ոչ միայն մաշկը, այլև փափուկ հյուսվածքները և նույնիսկ ոսկրերը։ Մեռուկացած հյուսվածքները կնճռոտվում են, դառնում մուգ դարչնագույն և աստիճանաբար պոկվում։

Բուժում
Ցրտահարության բուժումը երկարատև է։ Ցրտահարության ծանրությունը կախված է ցրտի ազդեցության տևողությունից։ Ուստի տուժածին պետք է որքան հնարավոր է շուտ տեղափոխել տաք տեղ, իսկ II-IV աստիճանների դեպքում՝ փոխադրել բուժհիմնարկ։ Մինչև բժշկի գալը կամ տուժածին բուժհիմնարկ տանելը ցրտահարված վերջույթը պետք է դնել տաք (37-40° C) ջրի մեջ և շատ զգույշ տրորել, մինչև մաշկը կարմրի և զգացողությունը վերականգնվի, այնուհետև տաք փաթաթել։ Երբեք չի կարելի մարմնի ցրտահարված հատվածը շփել ձյունով կամ դնել սառը ջրի մեջ, և քանի որ այդ հատվածը շատ զգայուն է ցրտի, նկատմամբ, ուստի հետագայում պետք է խուսափել ցրտի ազդեցությունից, ցուրտ եղանակներին հագնել տաք հագուստ, անջրանցիկ կոշիկներ, բրդե գուլպաներ և այլն։

Uncategorized

Հոդախախտում

Roentgen - Foot, thumb broken.jpg
Anterior Dislocation.jpeg
Superior Dislocation.jpeg
Lateral Dislocation.jpeg

Հոդախախտումոսկրերի հոդային ծայրերի տեղաշարժում, որի պատճառով խանգարվում է դրանց ճիշտ շփումը։ Լինում է լրիվ (հոդային ծայրերի լրիվ բաժանում) և ոչ լրիվ՝ ենթահոդախախտում (հոդամակերեսները մասամբ մնում են հպված)։ Հոդախախտված է համարվում վերջույթի ծայրամասային (մարմնից հեռու տեղադրված) հատվածը (օրինակ, ծնկան հոդի խախտման դեպքում՝ սրունքը, կոնք-ազդրային հոդում՝ ազդրը)։ Բացառություն է կազմում ողնաշարը, ուր հոդախախտված է համարվում բարձրադիր ողը։ Տարբերում են բնածին և ձեռքբերովի հոդախախտումներ։

ԲՆԱԾԻՆ ՀՈԴԱԽԱԽՏՈՒՄ

Պայմանավորված է պտղի ներարգանդային ոչ ճիշտ զարգացմամբ (հոդափոսի, ազդրի գլխիկի թերզարգացում՝ դիսպլազիա)։ Հաճախ նկատվում է կոնք-ազդրային (1000 նորածնին՝ 2-5 դեպք), հազվադեպ է ծնկոսկրի ծնկան հոդերում։ Կրծքի երեխայի ազդրի հոդախախտումն արտահայտվում է ազդրի ներքին մակերևույթի ծալքերի անհամաչափությամբ, ոտքի զատման սահմանափակությամբ, իսկ երբ երեխան սկսում է քայլել՝ կաղությամբ (ստորին ծայրանդամներից մեկը համեմատաբար կարճանում է)։ Երկկողմանի հոդախախտման դեպքում՝ նկատվում է «բադի» քայլվածք։ Ծնկոսկրի բնածին հոդախախտումն ուղեկցվում է ցավերով, հոդի լրիվ անշարժությամբ, բորբոքումով, արյունահավաքմամբ։

Բուժում

Ազդրի բնածին հոդախախտման դեպքում (ուղղում, հատուկ շինաների և գիպսակապերի օգտագործում) անհրաժեշտ է սկսել հնարավորին չափ շուտ։ Բուժման անարդյունավետության դեպքում վիրահատություն՝ 2-4 տարեկանում։

Կանխարգելում

Կատարել նորածինների օրթոպեդիական հետազոտություն, ոտքերը բարուրելուց ուժ չգործադրել, վաղաժամ ոտքի ելնելու կամ քայլելու մղումը չխրախուսել։

Ձեռքբերովի հոդախախտում

Լինում է վնասվածքային (առաջանում է վնասվածքների դեպքում), ախտաբանական՝ կամ ինքնաբեր (զարգանում է հիվանդությունների (օստեոմիելիտ, պոլիոմիելիտ) հետևանքով)։

ՎՆԱՍՎԱԾՔԱՅԻՆ ՀՈԴԱԽԱԽՏՈՒՄ

Այն մեծ մասամբ առաջանում է անուղղակի վնասվածքի պատճառով, երբ ազդող ուժը հեռու է վնասվող հոդից (օրինակ, տարածած ձեռքի դաստակի վրա ընկնելիս հոդախախտվում է ուսահոդը)։ Պատճառ կարող են լինել նաև հոդի բնականոն շարժողության սահմաններից դուրս շարժումները (օրինակ, բերանը չափից ավելի բացելիս ստորին ծնոտի հոդախախտում)։ Հազվադեպ հոդախախտումն առաջանում է ուղղակի վնասվածքից՝ հոդի շրջանին հարվածելուց։ 1-3 տարեկան երեխաների մոտ նկատվում է այսպես կոչված «հոդերի ձգումից», որն առաջանում է ուսային, արմունկային հոդերում, երբ երեխայի ձեռքը կտրուկ ձգում են։ Ուղեկցվում է հոդի շրջանի ուժեղ ցավերով, ձևախախտումով և շարժումների խանգարումով ու կորստով։ Հոդախախտումների դեպքում գրեթե միշտ առաջանում է հոդաշապիկի պատռվածք, վնասվում են ջլերը, մկանները, ոսկրերը, անոթները և նյարդերը (բարդացած հոդախախտում)։ Այն կարող է լինել փակ՝ առանց հոդի մակերեսի մաշկի վնասման և բաց, որի դեպքում առաջանում է հոդի խոռոչը թափանցող վերք։ Երբեմն հոդապարկի և կապանների նշանակալի գերձգման, ինչպես նաև ոչ ճիշտ բուժման հետևանքով այն կարող է նորից կրկնվել (այսպես կոչված՝ սովորութային հոդախախտում), մեծ մասամբ լինում է ուսահոդում։

ԱԽՏԱԲԱՆԱԿԱՆ ՀՈԴԱԽԱԽՏՈՒՄ

Այն հաճախ առաջանում է կոնք-ազդրային և ուսային հոդերում՝ առավելապես հոդամակերեսների քայքայման հետևանքով։ Լուծանքային հոդախախտ նկատվում է հոդը շրջապատող մկանների պարեզի կամ լուծանքի դեպքում։ Այդպիսի հոդախախտումները ծագում են առանց արտաքին ուժերի ազդեցության, որպես ինքնաբեր (օրինակ, քայլելիս կամ անկողնում շրջվելիս)։ Առաջին օգնությունը, վնասված ծայրանդամի անշարժացումն է գլխաշորով, շինայով և այլն։

Uncategorized

Շնչառության սուր խանգարումներ

  1. 1. ՇՆՉԱՌՈՒԹՅԱՆ ՍՈՒՐ ԽԱՆԳԱՐՈՒՄՆԵՐ Ալեքսանյան Տաթևիկ 9-2 դասարան Առարկա՝ Առողջագիտություն
  2. 2.  Ինչպե՞ս ճանաչել ◦ Սովորաբար մարդը շնչում է հանգիստ եւ ազատ, առանց որեւէ դժվարության։ Շնչառության խանգարման դեպքում բավական է նայել մարդու դեմքին եւ ուշադրություն դարձնել նրա շնչառությանը եւ դուք կարող եք որոշել, որ նրա շնչառությունը դժվարացած է։ Տուժածն այնպիսի տեսք է ունենում, ասես չի կարողանում շունչ քաշել կամ շնչահեղձ է լինում։ Շնչառությունը կարող է սովորականից ավելի արագ, ավելի դանդաղ կամ անկանոն լինել, ավելի խորը կամ մակերեսային լինել։ Տուժածի շնչառությունը կարող է աղմկոտ լինել, այսինքն՝ ուղեկցվել խզզոցներով, կլկլոցով, խռխռոցով։
  3. 3. ◦ Շնչառության դժվարացման մասին վկայում է նաեւ մաշկի վիճակը, այն լինում է անսովոր խոնավ ու կարմրած, հետո՝ գունատ կամ կապտավուն։ Տուժածը կարող է գլխապտույտ զգալ, գանգատվել կրծքավանդակի ցավից, ձեռքերի եւ ոտքերի թմրածությունից, ծակծկոցներից։ Սովորաբար նա լինում է տագնապած, անհանգիստ կամ վախեցած։
  4. 4.  Ի՞նչ անել ◦ Զանազան պատճառներից առաջացած դժվար շնչառության դեպքում պարտադիր չէ հստակ իմանալ պատճառը, քանի որ նման դեպքերում ձեր կողմից տուժածին ցուցաբերվող օգնության գործողությունները նույնն են։ Երբ տուժածի մոտ դժվարացած շնչառության նշաններ եք հայտնաբերում, նախ ուշադիր զննեք շրջապատը եւ ապահովեք անվտանգությունը, քանի որ նրա վիճակի պատճառ կարող են հանդիսանալ թունավոր գազերը, որոնք հնարավոր է՝ դեռեւս առկա են դեպքի վայրում։ Անվտանգությունն ապահովելու համար օդափոխեք տարածքը` բացեք դուռը, պատուհանները, իսկ եթե անհնար է ապահովել անվտանգությունը, դուրս բերեք տուժածին այդ վտանգավոր տարածքից։
  5. 5. Շնչառական խանգարումների ժամանակ տուժածին ցուցաբերվող առաջին օգնության քայլերը բավական պարզ են, բայց դրանց չիմացությունը կարող է բերել նրա վիճակի վատացման։ Նստեցրեք տուժածին հարմար դիրքով, ցանկալի է` իրանով առաջ թեքված։ Արձակեք սեղմող կապերը՝ օձիքը, վզնոցը, փողկապը, գոտին եւ այլն։ Խորհուրդ տվեք նրան հնարավորին չափ քիչ շարժվել։ Վստահություն ներշնչեք եւ հանգստացրեք տուժածին, մի թողեք որ հուզվի, հանգիստ վիճակը նույնպես նպաստում է շնչառության կարգավորմանը։ Ապահովեք թարմ օդի բավարար քանակ՝ բացեք պատուհանը կամ դուռը եւ խնդրեք այդ տարածքում գտնվող մարդկանց հեռանալ։ Պարբերաբար վերահսկեք տուժածի շնչառության ու անոթազարկի վիճակը, գրանցեք տվյալները։ Եթե տուժածն ունի բժշկի կողմից նշանակված դեղամիջոցներ, ապա օգնեք ընդունել դրանք։ Եթե տուժածը չունի դեղեր կամ դեղերը չեն օգնում ու շնչառությունը չի բարելավվում, ահազանգեք շտապ օգնություն։
  6. 6.  Բրոնխիալ ասթմա ◦ Հիմա եկեք անդրադառնանք շնչառական համակարգի բավական տարածված մի հիվանդության՝ բրոնխիալ ասթմային։ Բրոնխիալ ասթման հիվանդություն է, որի դեպքում տարբեր պատճառներից պարբերաբար կարող են առաջանալ ծայրամասային շնչառական ուղիների մկանների կծկում, լորձաթաղանթի այտուց եւ առատ լորձարտադրություն, ինչի հետեւանքով դժվարանում է տուժածի շնչառությունը, հատկապես` արտաշնչումը։ Այս վիճակն անվանում են բրոնխիալ ասթմայի նոպա։ Ասթմայի նոպայի առաջացմանը կարող են նպաստել տարբեր գործոններ, ինչպիսիք են`եղանակի փոփոխությունները, ֆիզիկական լարվածությունը, ալերգիկ ռեակցիաները, զգացմունքային սթրեսը, շնչառական ուղիների սուր վիրուսային հիվանդությունները, օրինակ` գրիպը։
  7. 7.  Ինչպե՞ս ճանաչել ասթմայի նոպան ◦ Նոպայի ժամանակ արտաշնչումը դժվարանում է, օդը, կարծես, «մնում է տուժածի թոքերում», առաջանում է շնչահեղձություն։ Տուժածը հարկադրական դիրք է ընդունում՝ մարմնով առաջ թեքված, քանի որ այս դիրքում շնչելը նրա համար ավելի հեշտ է։ Տուժածի շնչառությունը ուղեկցվում է չոր, խեղդող հազով, սուլող խզզոցներով։ Մաշկը պատվում է սառը քրտինքով, գունատվում է եւ ստանում կապտավուն երանգ։ Կրծքավանդակի եւ պարանոցի երակները արտահայտվում են։ Ձայնը դառնում է խռպոտ։
  8. 8. ◦ Սովորաբար ասթմայով հիվանդները գտնվում են բժշկի հսկողության տակ ու գիտեն, թե ինչպես գործել մինչեւ նոպայի սկսվելը եւ նոպայի դեպքում։ Հաճախ ասթմայով տառապողները դեղերի միջոցով կարողանում են կանխել նոպան կամ թեթեւացնել նրա ընթացքը։ Այդ դեղերը թուլացնում են շնչառական ուղիների մկանների կծկումը, լայնացնում են շնչուղիներն ու հեշտացնում շնչառությունը։
  9. 9.  Ի՞նչ անել ◦ Ասթմայի նոպայի մեջ գտնվող տուժածին հայտնաբերելիս պարզեք՝ նա ունի՞ արդյոք բժշկի կողմից նշանակված դեղեր եւ եթե այո, ապա օգնեք նրան ընդունել այդ դեղերը։ ◦ Օգնեք տուժածին ընդունել շնչառությունը հեշտացնող դիրք։ Հիմնականում շնչառության դժվարություններ ունեցող տուժածներն իրենք փորձում են ընդունել ամենահարմար դիրքը։ Կարելի է տուժածին նստեցնել` իրանը առաջ թեքած, արմունկներով սեղանին կամ ծնկներին հենված։ ◦ Հանգստացրեք տուժածին։ Վախը, լարվածությունը մեծացնում են թթվածնի պահանջը։ Մնացեք տուժածի մոտ եւ քաջալերեք նրան։ Խորհուրդ տվեք նրան հնարավորին չափ քիչ շարժվել, չխոսել, ինչը կնվազեցնի մարմնում թթվածնի պահանջը։
  10. 10. ◦ Սովորաբար դեղերի ընդունումից եւ առաջին օգնության մյուս նշված քայլերից հետո նոպան ավարտվում է։ Հազը դառնում է թաց, ուղեկցվում է մածուցիկ, թափանցիկ, անգույն խորխի արտազատումով։ Տուժածի շնչառությունն ու ընդհանուր վիճակը բարելավվում են։ Հակառակ դեպքում, երբ ձեռնարկած քայլերը չեն հանգեցնում տուժածի վիճակի բարելավմանը կամ եթե դա տուժածի մոտ ասթմայի նոպայի առաջին դեպքն է, անմիջապես ահազանգեք շտապ օգնություն
Uncategorized

Երիտթուրքեր

Հայոց ցեղասպանությունը ոչ միայն հայության մեծագույն կորուստն է, այլև մեծագույն խարանը: Ովքե՞ր էին այդ ոճրի հեղինակները: Ովքե՞ր էին երիտթուրքերը… Երիտթուրքերի կուսակցության պաշտոնական անվանումն է «Միություն և առաջադիմություն»՝ Իթթիհաթ վե թերաքքի: Այդ պատճառով էլ ժամանակի մամուլում և պատմական աշխատություններում երիտթուրքերին անվանել են նաև իթթահաթականներ: Մինչև 1889 թ. երիտթուրքերի շարժումն իրենից ներկայացնում էր Օսմանյան կայսրությունում և նրա սահմաններից դուրս գործող առանձին կազմակերպությունների միություն:

1889 թ. Ստամբուլում գումարվեց ժողով, և այդ կազմակերպությունները միավորվեցին մեկ կուսակցության մեջ: Կուսակցության նպատակն էր Օսմանյան կայսրությունում սուլթանի անսահմանափակ իշխանության վերացումը, Թուրքիայում սահմանադրական միապետության հաստատումը, ազատ տնտեսավարական կարգերի հաստատումը: «Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության մեջ ընդգրկված էր թուրքական հասարակության էլիտան՝ մտավորականությունն ու բարձրաստիճան զինվորականությունը: Սակայն գաղտնի գործող կուսակցությունը բացահայտվում է, և սուլթան Աբդուլ-Համիդ Բ-ն պայքար է սկսում երիտթուրքերի դեմ: Նրա հրամանով կուսակցության պարագլուխները ձերբակալվեցին և 1897 թ. դատավարություն սկսվեց նրանց դեմ: Սուլթանի ձեռնարկումները, սակայն, չկասեցրին երիտթուրքերի առաջխաղացումը: Չնայած կուսակցությունը կազմավորվեց 1889 թ., առաջին ընդհանուր կոնգրեսը հրավիրվել է 1902-ին: Այս կոնգրեսին ներկայացուցիչներ ուղարկեցին նաև հայոց ազգային կուսակցությունները՝ Հայ հեղափոխական դաշնակցությունը և Սոցիալ-դեմոկրատական հնչակյան կուսակցությունը՝ առաջին անգամ գործնական կապեր հաստատելով երիտթուրքերի հետ: Իսկ մեկ տարի անց՝ 1903 թ., ՀՅԴ ներկայացուցիչները Փարիզում և Ժնևում բանակցություններ սկսեցին երիտթուրքերի հետ՝ սուլթանի իշխանության դեմ համատեղ պայքար ծավալելու հարցի շուրջ: Հնչակյան կուսակցությունը հրաժարվեց երիտթուրքերի հետ հետագա համագործակցությունից, քանի որ «թուրք կոմիտեն պայման կը դներ ազգային ամեն մասնավոր պահանջում մեկդի ընել և համաձայնիլ «Միության և առաջադիմության» Օսմանյան ծրագրին վրա»: Հետագայում Դաշնակցությունն ավելի սերտացրեց հարաբերությունները երիտթուրքերի հետ: Մերձեցման հիմքում երկու կետ կար: Նախ՝ Աբդուլ Համիդ սուլթանի տապալումը, որով Թուրքիայում հանրապետական կարգեր կհաստատվեին, և քանի որ երիտթուրքերն ուղղակի բացառեցին անկախ Հայաստանի ստեղծումը արևմտահայ հողերի վրա, դաշնակցականներն ու երիտթուրքերը եկան համաձայնության, որ հայությունը, ի թիվս այլ ազգերի, իրավահավասար կերպով կապրի Թուրքիայում: 1906 թ. երիտթուրքերի կուսակցության կենտրոնը տեղափոխվեց Սալոնիկ: Պետք է նշել, որ երիտթուրքական կուսակցությունն ի սկզբանե մասոնական օթյակներից ծնունդ առած կառույց էր և Սալոնիկում հաստատվելով՝ ավելի սերտացրեց մասոնական օթյակների հետ կապը: Երիտթուրքական կուսակցության պարագլուխներ դարձան ծպտյալ հրեա գործիչներ, որոնք հանդես էին գալիս թուրքերի անվան տակ: 1907 թ. դեկտեմբերին Փարիզում գումարվեց մեծ կոնգրես Թուրքիայի ընդդիմադիր ուժերի ներկայացուցիչների մասնակցությամբ, և այդ կոնգրեսում երիտթուրքերը և Հայ հեղափոխական դաշնակցությունը, արաբական, հրեական և մակեդոնական ազգային կոմիտեները համաձայնության եկան համիդյան վարչակարգը միասնական ուժերով տապալելու և Թուրքիայում սահմանադրական կարգեր հաստատելու խնդրի շուրջ։ Մշակվեց պայքարի ընդհանուր մարտավարություն և ապստամբության մեկնարկի ժամանակաշրջանը, այն է՝ 1908 թ. հոկտեմբերը: Սակայն դեպքերն ավելի արագ զարգացան: Հանգուցալուծումը եղավ 1908 թ. հուլիսին: Մակեդոնիայում գտնվող թուրքական զորքերը Էնվերի և Նիազի գլխավորությամբ ապստամբում են սուլթանի դեմ և ամրանում լեռներում: Սուլթանն ապստամբությունը ճնշելու նպատակով մեծ բանակ է ուղարկում Մակեդոնիա: Սակայն երիտթուրքերը կարողացել էին նախապես իրենց կողմը գրավել նաև բանակի սպայակազմին: Եվ պատժիչ բանակի հրամանատարությունը՝ Ջեմալն ու Մուստաֆա Քեմալը, անցնում են ապստամբների կողմը: Աբդուլ Համիդ սուլթանին այլ բան չէր մնում, քան հաշտվել իրողության հետ: Օսմանյան կայսրությունում պետական հեղաշրջում էր կատարվել: Թուրքիան այլևս սահմանադրական միապետություն էր: Սուլթան Աբդուլ Համիդ Բ-ն հուլիսի վերջին վերականգնում է սահմանադրությունը և ողջ կայսրության տարածքում խոսքի ազատություն և մարդու ազատության հիմնարար դրույթներ հռչակում: Այսպիսով 1908 թ. երիտթուրքերը կարողացան երկրում հեղաշրջում կազմակերպել և անցնել իշխանության գլուխ, սակայն նրանց արտաքին և ներքին քաղաքականությունն էապես չտարբերվեց Աբդուլ Համիդ Բ-ի քաղաքականությունից: 1909 թ. երիտթուրքերը Աբդուլ Համիդին հեռացրին իշխանությունից և գահ բարձրացրին նրա Մեհմեդ եղբորը: Մինչ այդ՝ 1908 թ. ամռանը, Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցան առաջին խորհրդարանական ընտրությունները: Դրանք անբարենպաստ էին հայության համար: Խորհրդարանի 230 պատգամավորական մանդատներից հայերն ստացան սոսկ 12 մանդատ: Մինչդեռ կայսրության բնակչության շուրջ 15 տոկոսը կազմում էր հայությունը: Հայերից ովքե՞ր անցան օսմանյան խորհրդարան: Դաշնակցական գործիչ Վահան Փափազյանն իր «Իմ հուշերը» աշխատությունում մատնանշում է 10 հայ պատգամավորների. «Պոլսեն Գրիգոր Զոհրապ և Պետրոս Հալաճյան, Իզմիրեն՝ Սպարթալ և Հակոբ Պապիկյան [Ռոդոստայից], Քուզանեն՝ Մուրատ Պոյաճյան, Էրզրումեն՝ Գ. Փաստրմաճյան (Արմեն Գարո) և Վարդգես, Մուշեն՝ Գեղամ Տեր-Կարապետյան, Սեբաստիայեն՝ տոքթ. Տաղավարյան, Վանեն՝ Վ. Փափազյան»: Վահան Փափազյանը չի նշել Արշակ Վռամյանին և Կարապետ Փաշայանին, որոնք էլ ամբողջացնում են օսմանյան առաջին պառլամենտում հայ գործիչների ցանկը: Երիտթուրքերը երկրում հռչակեցին ֆրանսիական հեղափոխության կարգախոսը՝ «Ազատություն, հավասարություն, եղբայրություն»: Ըստ էության, գրեթե անարյուն այս հեղաշրջմամբ Օսմանյան կայսրության տարածքում ապրող բոլոր ազգերը, նույն հարթակի վրա գտնվելով, թվում էր, կարող են ապրել ազատ ու իրավահավասար հասարակության մեջ: Սակայն իրականում երիտթուրքերն այլ պլաններ ունեին կայսրության տարածքում բնակվող ժողովուրդների վերաբերյալ: Հեղաշրջումից անմիջապես հետո նրանք ձեռնամուխ եղան Ադանայի հայերի ջարդին: Յաթաղանի զոհ դարձան տասնյակհազարավոր հայեր: Ցավոք, դա չսթափեցրեց հայ քաղաքական ուժերին, որոնք շարունակեցին նույն ձևաչափով համագործակցությունը թուրքերի հետ: 1908-1914 թթ. ընթացքում, փաստորեն, Արևմտյան Հայաստանում կազմալուծվեց ֆիդայական շարժումը: Հայությունը, կուլ տալով երիտթուրքերի պատրաստած խայծը, լծված էր խաղաղ շինարարական աշխատանքների: Մինչդեռ աղետը մոտենում էր: Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին՝ 1913 թ., Թուրքիան ղեկավարում էին երիտթուրք եռապետները՝ Թալեաթը, Էնվերը և Ջեմալը: Օգտվելով առաջին աշխարհամարտի տված հնարավորությունից՝ երիտթուրքերն անցան իրենց հիմնական խնդրի լուծմանը, այն է՝ Թուրքիան մաքրել հայությունից և ստեղծել թուրքական աշխարհակալություն: Թուրքիան պարտվեց պատերազմում և երիտթուրքերի կուսակցությունը լուծարվեց, սակայն նրանք կատարեցին իրենց սև գործը: Պատերազմական հանցագործությունների համար նրա պարագլուխները կանգնեցին դատարանի առաջ: 1919 թ. տեղի ունեցավ երիտթուրքերի պարագլուխների դատավարությունը: Միայն 4 հոգի՝ Թալեաթը, Նիզամը, Էնվերը և Ջեմալը դատապարտվեցին մահվան: Մյուսները դատապարտվեցին աքսորի: Հետագայում տեղի ունեցան նաև կայսրության առանձին նահանգների երիտթուրք պարագլուխների դատավարությունները, որոնք մեղավոր էին Հայոց ցեղասպանության համար: Նրանցից ոմանք ևս դատապարտվեցին հեռակա մահապատժի: Սակայն 1922 թ. երիտթուրքերի կուսակցությունը վերսկսեց գործունեությունը Թուրքիայի տարածքում: Մի քանի տարի անց՝ 1926 թ., նրանք մահափորձ ձեռնարկեցին Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքի նկատմամբ: Մահափորձը ձախողվեց: Կուսակցության պարագլուխները ձերբակալվեցին, իսկ կուսակցությունը դադարեցրեց իր գործունեությունը:

Uncategorized

Ինքնաստուգում

  1. Քանի տեսակի վառելիքներ դուք գիտեք: Որոնք են: Ինչու են դրանք համարվում առաջնային։ Նավթը ,գազը քարածուխը ։Բոլորը առաջնային են որոնք ստանում են երկրի ընդերքից։
  2. Որ էներգիայի աղբյուրներն են համարվում այլնտրանքային:Արև և քամին քանի որ հայաստանը արևոտ ու քամոտ երկիր է։
  3. Որ այլընտրանքային էներգիայի աղբյուրները հնարավոր է օգտագործել Հայաստանում, հիմնավորեք պատասխանը:Արևը, քամին շատ են հայաստանում։
  4. Որ էներգիան է կոչվում երկրորդային, որը առաջնային:Արևային քարածուխային այրում , քամին։Երկրորդային Էլեկտրականությունը
  5. Ինչպես է արտադրվում էլեկտրաէներգիան; Ինչ էլեկտրաէներգիայի արտադրության միջոցներ ձեզ ծանոթ են: Հէկ ,Ջէկ ,Աէկ
  6. Ինչ է ԳՄՈ-ն կամ ԳՁՕ-ն: Ինչու է այն վնասակար համարվում: Արդյոք դուք այդ փաստի հետ համաձայն եք:Այն օրգանիզմներն են որոնց գեները ենթարկվել են ձևափոխության։
  7. Որոնք են համարվում բնական աղետներ; Որ աղետներն են կոչվում տեխնածին:Բնական աղետներն են երկրաշարժը ,ջրհեղեղը , փոթորիկը ,ցունամին։Տեխնածին աղետներն են հրդեհը , պայթյունը։
  8. Ինչ կանոներ դուք գիտեք շենքում երկրաշարժից պաշտպանվելու համար: Պատսպարվել սեղանի տակ կամ այլ տեղ։
  9. Ինչ անվտանգության կանոններ պետք է պահպանել, եթե երկրաշարժի ժամանակ դրսում լինեք: Պետք է գնալ շենքերից հեռու բաց տարածություն ։
Uncategorized

Մանկական մաշկի ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները

Երեխաների մաշկի պաշտպանիչ գործառույթը անկատար է: Թաղանթային կառուցվածքի թերարժեքության պատճառով մաշկը ենթակա է մեխանիկական, ջերմային, քիմիական եւ ճառագայթային վնասվածքների: Հատվածության պակասության պատճառով խոնավության եւ ջերմաստիճանի ավելացումը, մաշկի pH- ի անցումը չեզոք կամ թեթեւ ալկալային միջավայրի, հատկապես նորածինների շրջանում զարգացնում է պաթոգեն բակտերիաներ, վիրուսներ, սունկներ, որոնց հետեւանքով նրանք հաճախ զարգացնում են պզուկների եւ սնկային հիվանդություններ: Մանկական մաշկը շատ զգայուն է ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների հետեւանքների նկատմամբ, կապված մելանոզոմների բացակայության եւ թիրոսինազի ֆերմենտի թույլ ակտիվության հետ:
Նորածինների եւ երիկամների մեջ մաշկի thermoregulatory ֆունկցիան անկատար է: Այս տարիքի ջերմության փոխանցման բարձր աստիճանը պայմանավորված է արյան եւ լիմֆատիկ անոթների ֆիզիոլոգիական ընդլայնմամբ, քրտինքի խցուկների սեկրեցմամբ:
Մաշկի գլխուղեղի գործառույթը բազմազան է: Բացի կերատինից, էպիդերմո բջիջները գաղտնիացնում են ճարպային նմանատիպ սվալենային նյութը, որը ջրի լիպիդային մանտանի մի մասն է:

  1. Մանկական մաշկի ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները
    Մանկական պաշտպանիչ մաշկը շատ անկատար է: Դա պայմանավորված է `1) մանկական մաշկի կառուցվածքային բաղադրիչների անատոմիական անբավարարությունը. 2) սառեցված եւ քրտինքի խցերի մանրէների սեկրեցների նվազեցում. 3) Lipid mantle- ն ունի չեզոք կամ թեթեւ ալկալային միջավայր, եւ ոչ թե acidic, ինչպես մեծահասակների համար; 4) հիպոֆերային-ադրենալ համակարգի անբավարարություն. Նորածինների եւ ծերերի մաշկի հերմերգուլյացիա
  2. Մաշկի ANATOMO-PHYSIOLOGICAL Հատկություններ
    Մաշկը շարունակական պաշտպանիչ ծածկույթ է, որը մարմնի ներքին միջավայրը սահմանում է արտաքին միջավայրի հետեւանքներից: The մաշկը ներառում է `epidermis – մակերեսային շերտը իր appendages (սա է մազերը, եղունգները, քրտինքը խցուկներ), dermis եւ subcutaneous ճարպային հյուսվածքը (hypodermis): 1 կգ զանգվածի վրա երեխայի մաշկի տարածքը մեծ է, քան մեծահասակ: Մաշկի հաստությունը որոշվում է սեռից եւ տարիքից
  3. Մաշկի անատոմիական եւ ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները: Rash
    Մաշկը սա եռաչափ սահմանային հյուսվածք է: Մաշկը երեք բաղադրիչ հյուսվածքային բազա է `epidermis, dermis, hypodermis: Այն իրականացնում է մարմնի homeostasis: Ամենակարեւորը մաշկի խանգարման գործառույթն է, որն ապահովում է առաձգականություն, առաձգականություն, թափանցիկություն: Մաշկի ընդհանուր տարածքը 1,5-2 մ է: EPIDERMIS- ը կշռում է 500-600 գ եւ բաղկացած է հինգ շերտերից. Ներքեւի շերտը բազալ բջիջի շերտ է:
  4. Մանկության ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները
    Երեխայի մոտ հաջող ինֆուզիոն թերապիայի կարեւորագույն նախապայմանն այն է, որ ամենակարեւոր կենսաքիմիական տվյալների փոփոխությունները գիտակցվում են տարիքից: Ջրի պարունակությունը եւ բաշխումը Պրենատալային ժամանակահատվածում ընդհանուր հեղուկը աստիճանաբար նվազում է (Աղյուսակ 30): Նմանատիպ միտում էլ մնում է ծնելուց հետո, ամենաարագ փոփոխությունը տեղի է ունենում միջեւ
  5. Երեխաների մաշկի անատոմիական եւ ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները
    Մաշկի անատոմիական եւ ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները
  6. ՄԱՆԿԱԿԱՆ տարիքի ANATOMO-PHYSIOLOGICAL հատկությունները
    Երեխաների կարողությունների հիմնական ցուցանիշներն են նրա աճը եւ զարգացումը: Այս երկու ընդհանուր գործընթացները որոշակի տարբերություններ ունեն: Հասարակության նման հասկացության համաձայն, մենք հասկանում ենք բարձրության, մարմնի քաշի եւ այլ ֆիզիկական ցուցանիշների աճը, իսկ զարգացմանը `ուղեղի մտավոր, վարքային, սոցիալական կառույցների« աճը »: Այս ամենը վերահսկվում է բազմաթիվ գործոններով `ինչպես ներսում, այնպես էլ շրջապատում
  7. Երեխաների մաշկի առանձնահատկությունները
    Երեխայի մոտ առաջացած մաշկային բջիջների առանձնահատկությունը պայմանավորված է երեխայի մարմնի առանձնահատկությամբ, այս տարիքի ժառանգական եւ բնածին արատների ավելի հաճախակի դրսեւորմամբ, երեխայի մաշկի հատուկ ռեակտիվությամբ, աճող օրգանիզմում նյարդային եւ էնդոկրին համակարգերի գործունեության ազդեցությամբ: Սահմանված է, որ. 1) նորածինների շրջանում նկատվում են հետեւյալ դերմատոզները `համաճարակ
  8. Երեխայի մաշկի առանձնահատկությունները եւ հիգիենան
    Շրջակա միջավայրի հետ անմիջական շփման մեջ մաշկը կատարում է բազմազան եւ շատ կարեւոր գործառույթներ. Այն գործում է որպես իմաստ մարմնի (ընկալիչի ֆունկցիա), պաշտպանում է ներքին օրգանները շրջակա միջավայրի ազդեցություններից (պաշտպանիչ գործառույթից), անոթների ընդլայնման կամ նեղացնելու եւ ջերմության փոխանցման կանոնները կարգավորող ջերմաստիճան ), մասնակցում է գազի փոխանակման (շնչառական ֆունկցիա) փոխանակմանը
  9. Նորածինների անատոմիական եւ ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները
    ՆՈՐ ԱՌԱՋՆՈՐԴԻ ՄԱՇԿԻ ԱՆԱՏՈՄԻԿԱՅԻ, ՖԻԶԻՈԼՈԳԻԱՅԻ ԵՎ ՖՈՒՆԿՑԻՈՆԱԼԻ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ մարմնի ամենամեծ օրգանն է. այն կազմում է ամբողջ մարմնի զանգվածի տասներորդ մասը: Մաշկը զարգանում է երկու primordia- ից, ectodermal եւ mesodermal germ շերտերից: Մաշկի կառուցվածքը տարբերվում է էպիդերմիսից եւ դերմուցներից, որոնց միջեւ գտնվում է նկուղային մեմբրանը: Epidermis եւ նրա հավելվածները (մազերը, եղունգները,
  10. Ֆիզիոլոգիական առանձնահատկություններ
    Սրտանոթային համակարգ Նորածինների եւ փոքր երեխաների սրտի արտադրությունը կախված է սրտի կաթվածից, քանի որ կաթվածի ծավալը գրեթե անփոփոխ է `ձախ սրտի ցածր երկարացման պատճառով: Չնայած երեխաների մոտ հանգստացող սրտի կշիռը մեծ է, քան մեծահասակների (աղյուսակ 44-2), parasympathetic նյարդային համակարգի ակտիվացումը, անեսթեզիների եւ հիպոքսիայի դեֆեկտը կարող են հանգեցնել նրանց բրադիկարդիային եւ նվազեցնել
  11. Ֆիզիոլոգիական կորուստներ եւ երկաթի նյութափոխանակության առանձնահատկությունները
    Չափահաս մարմնում օրգանիզմից ֆիզիոլոգիական կորուստը մոտավորապես 1 մգ է: Երկաթը կորչում է մաշկի կեղեւային էպիթելումի, էպիդերմալային հավելումների հետ, այնուհետեւ, մեզի, արտաքնոցով, փրփրած աղեղային էպիթելիայի հետ: Կանանց մեջ, ի լրումն, օրգանների ընթացքում հղիության, ծննդաբերության, լակտացիայի ժամանակ, որը կազմում է մոտ 800-1000 մգ, երկայնքով երկաթը կորցնում է արյունով:
Uncategorized

Two sisiters and the cat

Mrs. Wilson and Mrs. Smith are sisters. Mrs. Wilson lives in a house in Duncan and Mrs. Smith lives in a condominium in Victoria. One day Mrs. Wilson visited her sister. When her sister answered the door, Mrs. Wilson saw tears in her eyes. “What’s the matter?” she asked. Mrs. Smith said “My cat Sammy died last night and I have no place to bury him”.

a woman cryingShe began to cry again. Mrs. Wilson was very sad because she knew her sister loved the cat very much. Suddenly Mrs. Wilson said “I can bury your cat in my garden in Duncan and you can come and visit him sometimes.” Mrs. Smith stopped crying and the two sisters had tea together and a nice visit.
a busIt was now five o’clock and Mrs. Wilson said it was time for her to go home. She put on her hat, coat and gloves and Mrs. Smith put the dead Sammy into a shopping bag. Mrs. Wilson took the shopping bag and walked to the bus stop. She waited a long time for the bus so she bought a newspaper. When the bus arrived, she got on the bus, sat down and put the shopping bag on the floor beside her feet. She then began to read the newspaper. When the bus arrived at her bus stop, she got off the bus and walked for about two minutes. Suddenly she remembered she had left the shopping bag on the bus.

 

  1. Where does Mrs. Smith live?
    1.   ?    in a condominium in Duncan
    2.   ?    in a condominium in Victoria
    3.   ?    in a house in Duncan
  2. Why is Mrs. Smith upset?
    1.   ?    because her sister came to see her cat
    2.   ?    because her cat died
    3.   ?    because Mrs. Wilson was sad
  3. What did Mrs. Wilson do?
    1.   ?    take the cat with her on the bus
    2.   ?    put her gloves in the shopping bag
    3.   ?    prepare dinner for her sister
  4. Who did Sammy the cat live with?
    1.   ?    Mrs. Wilson
    2.   ?    Mrs. Smith
    3.   ?    Mrs. Wilson and Mrs. Smith
  5. What time did Mrs. Wilson go home?
    1.   ?    when the bus arrived
    2.   ?    at 5 p.m.
    3.   ?    after she walked for two minutes
  6. How did Mrs. Wilson go home?
    1.   ?    walked for two minutes before she caught the bus
    2.   ?    read a newspaper on the bus
    3.   ?    took a bus
  7. What did Mrs. Wilson forget?
    1.   ?    the newspaper
    2.   ?    her handbag
    3.   ?    the shopping bag
  8. Where did Sammy die?
    1.   ?    in Mrs. Smith’s house in Duncan
    2.   ?    in Mrs. Wilson’s garden
    3.   ?    in Victoria

https://web2.uvcs.uvic.ca/elc/studyzone/200/

Uncategorized

Ֆիդայական շարժում

Հայ առաջին ֆիդայիներից էին Կարապետը՝ Սեբաստիայում, և ֆիդայական շարժման ռահվիրա Արաբոն (Առաքել, Ստեփանոս Մխիթարյան)՝ Սասունում։ Առաջին հայդուկային խմբերն ստեղծվել են Տարոնում, Սասունում, Վասպուրականում, Կեսարիայում։ Առավել հայտնի են Մարգար Վարժապետի (Մարգար Ամիրյան), Արաբոյի, Ռուբեն Շիշմանյանի (Դերսիմի քեռի), Գալուստ Արխանյանի (Մնձուրի առյուծ), Արամ Աչըքպաշյանի (Գրիգոր Կարապետյան), Մինասօղլու (Հովհաննես Մինասյան) խմբերը։ 1880-ական թվականների վերջին Սեբաստիայի վիլայեթում կազմավորվել են զինված ջոկատներ՝ չելլոներ, որոնք ներկայացել են իբրև քրդեր (թուրքերի վրեժխնդրությունը հայերի նկատմամբ չսրելու համար)։ Այս շրջանում որոշ ֆիդայապետներ (Արամ Աչըքպաշյան և ուրիշներ) փորձել են համաձայնեցնել կամ նույնիսկ միավորել անջատ գործող հայդուկային խմբերի գործողությունները։ Սակայն շոշափելի արդյունքի չեն հասել։ Չի իրականացել որոշ հայ գործիչների գաղափարը՝ օսմանյան կայսրության ոչ թուրք ժողովուրդների, մասնավորապես քրդերի ազգազատագրական շարժման հետ դաշինք ստեղծելը։

Ֆիդայիների` ժողովրդին միավորելու փորձերը

Ֆիդայիներն զգալի աշխատանք են կատարել հայ ժողովրդի 2 հատվածների միջև կապերն ամրապնդելու համար, այցելել են Թիֆլիս, տեսակցել արևելահայ նշանավոր գործիչների հետ, նրանց օգնությամբ զենք ու զինամթերք ձեռք բերել, կամավորներ հավաքագրել Արևմտյան Հայաստան ուղարկելու համար։ 1880-90-ական թվականերին կովկասաբնակ և ռուսաստանաբնակ հայերի շրջանում մեծացել է հետաքրքրությունն արևմտահայերի ազատագրական պայքարի նկատմամբ, և ծավալվել է օգնության շարժում։ Հայ երիտասարդները (հիմնականում՝ ուսանողներ) Թուրքիային սահմանակից շրջաններում (Ալեքսանդրապոլ, Կարս, Երևան, Իգդիր, Ախալցխա և այլն) կազմել են հայդուկային խմբեր և զենք ու զինամթերքով զինված փորձել են անցնել Արևմտյան Հայաստան, հայտնի են Սարգիս Կուկունյանի, Վարդան Գոլոշյանի նախաձեռնությունները։ Կազմակերպվել են նաև զինատար խմբեր, որոնք զենք են փոխադրել Ռուսաստանից, Այսրկովկասից, Իրանից։

Արևմտյան Հայաստանի ազատագրումը

1890-ական թվականների սկզբից Արևմտյան Հայաստանում նոր թափ են ստացել ազատագրական շարժումը, զինված ելույթներն ու ինքնապաշտպանական մարտերը՝ պայմանավորված հնչակյան և դաշնակցություն կուսակցությունների ստեղծումով ու Արևմտյան Հայաստանում նրանց տեղական կազմակերպությունների տարածմամբ։ Ազգային կուսակցությունների հիմնական, նպատակը Հայկական հարցի լուծումն էր՝ Արևմտյան Հայաստանի ազատագրումը, հետևաբար նրանք տեղերում համագործակցել են հայդուկային խմբերի հետ՝ շարժմանը տալով համազգային բնույթ։ Կուսակցություները ֆիդայիներին նախապես համարել են իրենց մարտական, ուժը, իսկ ֆիդայիները պատրաստ էին ընդունելու նրանց գաղափար, ղեկավարությունը։ Ֆիդայիների՝ հնչակյաններին կամ դաշնակցականերին հարելը սկզբնական շրջանում պայմանավորված էր նրանով, թե այդ կուսակցություններից որն էր ազդեցիկ Արևմտյան Հայաստանի այս կամ այն շրջանում:

1890-ական թվականների 2-րդ կեսից ՀՅԴ-ն, հասարակականքաղաքական կյանքում դառնալով ամենաազդեցիկը, ղեկավարել է հայդուկային շարժումը, և բազմաթիվ ֆիդայիներ դարձել են դաշնակցության անդամներ։ Շարժումը ծավալվել էր նաև Կիլիկյան Հայաստանում։ Աբդուլ Համիդյան ջարդերի ժամանակ (մեծ չափերի է հասել Արաբո (Առաքել, Ստեփանոս Մխիթարյան, 1863-1893) Աղբյուր Սերոբ (Վարդանյան, 1864-1899) Սոսե Մայրիկ (Վարդանյան, 1868-1953)

Քրդական ցեղերն ու ցեղապետերն ընդդեմ հայերի

1895-96 թվականին ֆիդայիները գործուն մասնակցություն են ունեցել հայերի ինքնապաշտպանությանը Խլաթում, Սասունում, Վանում, Շապին-Գարահիսարում և այլուր։ Ֆիդայիների հաջող գործողությունները նորից հույս են ներշնչել Արևմտյան Հայաստանում ընդհանուր ապստամբություն նախապատրաստելու և սկսելու, ինչպես նաև սուլթանական բռնության դեմ կայսրության բոլոր ճնշված ժողովուրդների միացյալ ճակատ ստեղծելու համար։ Սակայն քրդերի հետ միություն կազմելու փորձն արդյունք չի տվել։ Ավելին, Թուրքիայի կառավարող շրջաններին հաջողվել է իրենց կողմը գրավել քրդական ցեղերին ու ցեղապետներին՝ ընդդեմ հայերի։
Հայտնի են Բաբշենի (1898), Խաստուրի (1899), Սպաղանքի (1899 և 1900), Ցրոնքի (1899), Բերդակի, Նորշենի, Առաքելոց վանքի (Երեքն էլ՝ 1901) կռիվները։ Ֆիդայական շարժման նշանավոր դեմքերից են Աղբյուր Սերոբը (Սերոբ Վարդանյան), Անդրանիկ Օզանյանը, Գևորգ Չավուշը (Գևորգ Ղազարյան), Նիկոլ Դումանը (Նիկողայոս Տեր-Հովհաննիսյան), Ժիրայրը (Հարություն-Մարտիրոս Պոյաճյան), Հրայր Դժոխքը (Արմենակ Ղազարյան), Սպաղանաց Մակարը (Մակար Տոնոյան), Վազգենը (Տիգրան Տերոյան), Գուրգենը (Բաղդասար Մալյան), Քեռին (Արշակ Գավաֆյան), Իշխանը (Հովսեփ Արղության) և ուրիշներ։

1904 թվականի Սասունի ապստամբություն

Ֆիդայական շարժման պոռթկում էր 1904 թվականի Սասունի ապստամբությունը, որի ընտրված ղեկավար մարմնի՝ զինվորական խորհրդի կազմում էին Անդրանիկը (ղեկավար), Գևորգ Չավուշը, Սեպուհը (Արշակ Ներսիսյան), Սեբաստացի Մուրադը (Մուրադ Խրիմյան), Կայծակ Առաքելը (Տիգրան Աբաջյան) և ուրիշներ։ 20 դարի սկզբին դաշնակցականները և հնչակյանները շարունակել են կազմակերպել հայդուկային ու զինատար խմբեր և տեղափոխել Արևմտյան Հայաստան՝ Այսրկովկասից ու Իրանից։ Սակայն ճանապարհին նրանց խոչընդոտել են ինչպես թուրքերը, այնպես էլ ռուս սահմանապահները և հաճախ ձախողել այդ ձեռնարկումները։

1903 թվական

1903 թվականի գարնանը սահմանն անցած դաշնակցական ջոկատներից միայն Թորգոմի (Թուման Թումյանց) և Մենակի (Եգոր Առուստամյան) «Մրրիկ» հեծելախմբին (33 մարդ) է հաջողվել մայիսի վերջին հասնել Սասուն։ Սեպտբերի սկզբին Գերմանիայում սովորող Աբրահամյանը 50-հոգանոց զինված խմբով փորձել է անցնել սահմանը, սակայն ձերբակալվել է։ Սեպտեմբերի 30-ին «Կայծակ» հեծելախումբը (53 մարդ) Բասենում ընդհարվել է թուրքական ջոկատների հետ։

1904 թվական մայիսի վերջ

1904 թվականի մայիսի վերջին Աշոտ Երկաթի (Արմենակ Լևոնյան) և քղեցի Պողոսի (Թոխմախ) խումբը (35 մարդ) Իգդիրից Սասուն գնալիս Արճեշի Սոսկուն գյուղի մոտ ընդհարվել է քրդերի հետ, ընկել թուրք, բանակի շրջափակման մեջ և զոհվել։ Հունիսին Կայծակի (Վաղարշակ Բաղդասարյան) «Դժոխք» հեծելախումբը (29 մարդ) Արևմտյան Հայաստան անցնելիս Ձևինի մոտ կռվի է բռնվել թուրք զինվորների ու քրդերի հետ և պարտվել։ Նույն ամսին Նիկոլ Գումանի հեծելախումբը (18 մարդ), սահմանագլխին բախվելով թուրք, զինված ուժի հետ, ցրվել է և վերադարձել Իրան։ Հուլիսի 24-ին 102-հոգանոց մի խումբ Գայլ Վահանի (Մինաս Տոլպաշյան) և Կապիտան Բաբկենի (Նիկողայոս Տեր-Խաչատրյան) ղեկավարությամբ անցել է սահմանը։ «Սրտավազդ» խումբը Գայլ Վահանի գլխավորությամբ շարժվել է դեպի Մոսուն գյուղ, իսկ «Մասիսը» Միհրանի (Գաբրիել Քեշիշյան) գլխավորությամբ՝ դեպի Զոր։ Թշնամու հետ ընդհարվելով՝ խումբը հետ է դարձել, անցել սահմանը և ցրվել։

Խանասորյան սերունդ

Արևմտահայերին օգնության շտապող խմբերը կազմակերպվել են հապճեպ՝ առանց գործողությունների մշակված ծրագրերի, հաշվի չեն առնվել առկա պայմաններն ու հնարավորությունները, որոնք էլ դարձել են անհաջողությունների պատճառ։ Եղել են նաև վրեժխնդրության և առանձին թուրք, ու քրդական խմբեր ոչնչացնելու նպատակով կազմակերպված հայդուկային արշավանքներ, առավել հայտնի է Խանասորի արշավանքը (1897), որի մասնակիցները հայտնի են «խանասորյան սերունդ», իսկ ընդհանուր հրամանատար Վարդանը (Սարգիս Մեհրաբյան)՝ Խանասորի Վարդան անուններով։

1904 թվական ֆիդայական շարժում

1904 թվականի Սասունի ապստամբությունից հետո ֆիդայական շարժումն սկսել է թուլանալ։ Մնալով հիմնականում որպես առանձին խմբերի գործողություններ (1905 թվականի Ալվառինջի, 1907 թվականի Մուլուխի կռիվներ)՝ հայդուկային շարժումն անկում է ապրել։ Շարժման ելքը կանխորոշել են գործող պատմության ուղղությունների միասնական ծրագրի բացակայությունը, ուժերը միավորելու ապարդյուն փորձերը, ինչպես նաև թշնամու ուժերի գերակշռությունը։ Այդուհանդերձ, ֆիդայական շարժումը ժողովրդին նախապատրաստել է ազատագրական պայքարի, զսպել է թուրք պաշտոնյաներին ու քուրդ աղաներին, մեղմել և նույնիսկ վերացրել է նրանց գործադրած բռնությունները։

Երիտթուրքական հեղաշրջումից (1908) հետո ֆիդայիներին ներում է շնորհվել, և նրանց մի մասն իջել է լեռներից ու անցել խաղաղ աշխատանքի։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին ֆիդայիների զգալի մասը մտել է հայկական կամավոր, ջոկատների մեջ, իսկ մեծ եղեռնի օրերին մասնակցել է հայերի ինքնապաշտպան, մարտերին։

1895 թվական Արևմտյան Հայաստանում գործող ֆիդայական ջոկատների հրամանատարություն

Աղբյուր Սերոբ 1864, գ. Սոխորդ (Բիթլիսի նահանգ, Խլաթ գավառ)-1899], 1895 թվականից ստանձնել է Արևմտյան Հայաստանում գործող ֆիդայական ջոկատների ընդհանուր հրամանատարությունը։ Բազմաթիվ մարտերում տարած հաղթանակների համար նրան անվանել են «Նեմրութի հսկա» կամ «Ասլան»։ 1899թվականին Սասունի Գելիեգուզան գյուղում քուրդ ցեղապետ Բշարե Խալխը Գեղաշենի գյուղապետի՝ Ավեի միջոցով թունավորել է Սերոբին, ապա թուրքական զորքերը պաշարել են Սերոբի տունը, սպանել մահամերձ ֆիդայապետին, նրա թիկնապահներ Մխեին, Ջաքարին ու 12-ամյա որդուն՝ Հակոբին։ Հայերի շրջանում սարսափ տարածելու նպատակով թուրքերը կտրել են Սերոբի գուխը և այն շրջել Սասունի գյուղերով։ Սերոբի կինը՝ խմբի միակ կին հայդուկ Սոսեն (ժողովուրդը նրան օծել է Մայրիկ պատվանունով), շարունակել է ամուսնու հայրենանվեր գործը։ 1900 թվականին Աղբյուր Սերոբի զինվորներ Գևորգ Չաուշ ու Անդրանիկը ոչնչացրել են դավաճան Ավեի ողջ գերդաստանը և սպանել Բշարե Խալխին։

Գևորգ Չավուշ [1870, գ. Մկթնեք (Սասունի գավառ) — 1907, արդեն 1894 թվականին ճանաչված ֆիդայի էր և Սասունի ինքնապաշտպանության ղեկավարներից։ 1896 թվականին փախչելով բանտից՝ միացել է Աղբյուր Սերոբի և Հրայր Դժոխքի ջոկատներին։ 1901 թվականին մասնակցել է Առաքելոց վանքի կռվին, 1904 թվականին՝ Սասունի ապստամբությանը։ Զոհվել է 1907 թվականի մայիսի 27-ին՝ Սոզուխի (Մշո գավառ) կռվում։